Otkrivena su nevjerovatna svojstva crnog luka - ovo povrće je lijek za mnoge zdravstvene tegobe

Hemijski sastav — osnova iznenađujućih svojstava
Crni luk, koji pripada rodu Allium, sadrži impresivan spektar biološki aktivnih jedinjenja.

​Osnovu njegovog terapijskog djelovanja čine sumporna jedinjenja, prije svega alicin i drugi tiosulfinati. Upravo su oni odgovorni za karakterističan miris i suzenje očiju prilikom sječenja luka. Pritom, ova jedinjenja pokazuju snažna antibakterijska i protivupalna svojstva.

Pored sumpornih jedinjenja, luk je bogat kvercetinom — moćnim flavonoidom s antioksidativnim djelovanjem. U kombinaciji s vitaminima C, E, grupom B i mineralima (selen, cink, kalij, željezo), ovi sastojci čine biohemijski kompleks koji objašnjava višestruki uticaj luka na ljudski organizam.

Imunomodulatorni efekti
Posebnu pažnju istraživača privukla su imunomodulatorna svojstva luka. Prema novijim zapažanjima, redovno konzumiranje ovog povrća doprinosi povećanju aktivnosti prirodnih ubica — ćelija imunog sistema odgovornih za borbu protiv virusa i tumorskih ćelija.

Sumporna jedinjenja iz luka takođe stimulišu proizvodnju glutationa — glavnog intracelularnog antioksidansa, koji igra ključnu ulogu u detoksikaciji organizma i održavanju ćelijskog imuniteta. U periodima sezonskih epidemija i povećanog opterećenja na imuni sistem, ova svojstva postaju naročito dragocjena.

Protivupalni potencijal
Istraživanja posljednjih godina pokazala su sposobnost komponenti luka da potiskuju upalne procese u organizmu. Kvercetin iz luka blokira sintezu prostaglandina i leukotriena — medijatora upale, čime postiže efekat uporediv s djelovanjem nekih protivupalnih lijekova, ali bez njihovih nuspojava

Ova svojstva čine luk vrijednim proizvodom u prevenciji bolesti povezanih s hroničnom upalom, uključujući kardiovaskularna oboljenja, artritis i određene neurodegenerativne poremećaje.

Uticaj na crijevni mikrobiom
Jedno od iznenađujućih otkrića jeste uticaj luka na mikrobiom crijeva. Luk sadrži značajnu količinu inulina i fruktooligosaharida — prebiotika koji stimulišu rast korisnih bakterija u crijevima. Ovi neprobavljivi ugljikohidrati služe kao hrana za bifidobakterije i laktobacile, povećavajući njihovu brojnost i aktivnost.

Zdrav mikrobiom, zauzvrat, povezan je s boljim metabolizmom, jačim imunitetom i čak pozitivnim uticajem na mentalno zdravlje kroz osovinu „crijeva-mozak“. Redovno konzumiranje luka jedan je od najjednostavnijih načina za podršku crijevnoj mikroflori.

Metaboličke prednosti
Utvrđena svojstva luka uključuju značajan uticaj na metaboličke procese. Istraživanja pokazuju da jedinjenja iz luka doprinose:

• smanjenju nivoa glukoze u krvi povećanjem osjetljivosti ćelija na insulin
• optimizaciji lipidnog profila — smanjenju „lošeg“ holesterola (LDL) i povećanju „dobrog“ (HDL)
• aktivaciji metabolizma i ubrzanju razgradnje masti
• normalizaciji krvnog pritiska zahvaljujući vazodilatacijskom efektu
• smanjenju rizika od stvaranja trombova inhibicijom agregacije trombocita
• stimulaciji procesa detoksikacije u jetri

Ovi efekti čine luk posebno vrijednim u prevenciji metaboličkog sindroma i dijabetesa tipa 2 — bolesti koje poprimaju razmjere svjetske epidemije.

Neuroprotektivna svojstva
Manje poznat, ali izuzetno zanimljiv aspekt djelovanja luka jeste potencijalno neuroprotektivno djelovanje. Antioksidansi luka, posebno kvercetin i sumporna jedinjenja, štite nervne ćelije od oksidativnog stresa — jednog od ključnih mehanizama razvoja neurodegenerativnih bolesti.

Neka istraživanja ukazuju i na sposobnost komponenti luka da smanje neuroinflamaciju i čak podstaknu neurogenezu — stvaranje novih nervnih ćelija u određenim dijelovima mozga. Ova zapažanja otvaraju perspektive za primjenu ekstrakata luka u prevenciji i dopunskoj terapiji stanja poput Alchajmerove i Parkinsonove bolesti.

Onkoprotektivni potencijal
Antitumorska svojstva luka zaslužuju posebnu pažnju. Epidemiološka istraživanja pokazuju obrnuto proporcionalnu vezu između unosa luka i rizika od razvoja određenih vrsta raka, uključujući rak želuca, debelog crijeva, jednjaka i prostate.

Mehanizmi antikancerogenog djelovanja luka su višestruki i obuhvataju:

• antioksidativnu zaštitu DNK od oštećenja
• inhibiciju proliferacije ćelija raka
• stimulaciju apoptoze (programirane smrti ćelija) u transformisanim ćelijama
• sprečavanje angiogeneze tumora
• modulaciju aktivnosti enzima uključenih u metabolizam kancerogena

Najveća količina bioaktivnih supstanci nalazi se u svježem luku ili u luku koji je prošao minimalnu termičku obradu.
Uprkos potencijalu luka kao funkcionalne namirnice, mnogi ga ljudi izbjegavaju zbog specifičnog mirisa ili iritirajućeg djelovanja na oči prilikom sječenja. Ipak, postoje jednostavni načini da se ta nelagodnost smanji:

• Hlađenje luka prije sječenja smanjuje aktivnost enzima odgovornih za stvaranje isparljivih jedinjenja koja izazivaju suzenje očiju. Sječenje luka pod mlazom vode ili upotreba dobro naoštrenog noža takođe pomaže u ublažavanju ovog efekta.
• Za ublažavanje ukusa i mirisa luk se može marinirati u limunovom soku ili sirćetu, što ga čini prihvatljivim čak i za one koji inače izbjegavaju ovo povrće.

​
(Pripremila: Slavica Dević
www.uniqorner.com)

©Copyright