Paradoks holesterola: što je viši njegov nivo, duži je život? Novo otkriće

Holesterol može imati zaštitnu ulogu u procesu starenja, podržavajući funkciju imunog sistema i obnovu ćelija.

Iako postoje ove hipoteze, pitanje kako tačno holesterol utiče na trajanje života ostaje otvoreno.

Istraživanje holesterolskog paradoksa: kako dugovječni stanovnici Sardinije izazivaju nauku
Naučnici su odlučili da razotkriju zagonetku tzv. „holesterolskog paradoksa“ proučavajući nivo holesterola kod jedne od najdugovječnijih populacija na svijetu — starijih stanovnika „plave zone“ Sardinije.
Istraživanje je sprovedeno u centralnom dijelu ostrva, gdje izuzetno veliki broj ljudi prelazi 90. godinu života.

Godine 2018. istraživački tim odabrao je 168 dugovječnih osoba u dobi od 90 i više godina (81 muškarac i 87 žena) i pratio njihovo zdravlje do decembra 2024. godine.
Na kraju istraživanja, 20 učesnika je i dalje bilo živo. Da bi se osigurala tačnost rezultata, u uzorak su uključene samo osobe čiji su svi četiri bake i djedovi rođeni unutar „plave zone“.

Nivo holesterola mjerio se standardnim krvnim analizama uzetim nakon noćnog posta.
Istraživači su analizirali ukupni holesterol, lipoproteine niske gustine (LDL), lipoproteine visoke gustine (HDL) i trigliceride, prateći opšteprihvaćene medicinske standarde.
Učesnici su podijeljeni u dvije grupe prema nivou LDL-a: iznad ili ispod 7,22 mmol/L.
Pored toga, naučnici su prikupili detaljne podatke o načinu života i zdravlju učesnika, uključujući ishranu, fizičku aktivnost, pušenje, hronične bolesti i samoprocjenu zdravlja.
Za analizu veze između nivoa holesterola i dugovječnosti korištene su različite regresione modele.
Da bi se minimalizovao uticaj spoljnih faktora, iz istraživanja su isključene osobe koje koriste lijekove za snižavanje holesterola i diuretike.
Takođe, naučnici su uzimali u obzir parametre kao što su pol, hipertenzija i opšte zdravstveno stanje.
Važno je napomenuti da je nivo holesterola mjeren samo na početku istraživanja, i dugoročne promjene nisu praćene.

Glavna otkrića istraživanja: holesterol i dugovječnost pod naučnim lupom
Istraživanje je otkrilo iznenađujuće veze između nivoa holesterola, ishrane i trajanja života kod sardinskih dugovječnih osoba.
Ispostavilo se da umjereno povišen nivo „lošeg“ holesterola (LDL ≥7,22 mmol/L, ali ne ekstremno visok) povezan sa dužim životom.
Učesnici sa nivoom LDL-a iznad 7,22 mmol/L živjeli su u prosjeku godinu dana duže (3,82 godine naspram 2,79 godina) u poređenju s onima čiji je nivo bio ispod ovog praga.

Regresiona analiza je potvrdila da je kod osoba sa umjerenom hiperkolesterolemijom (LDL ≥7,22 mmol/L) rizik od smrtnosti bio za 40% niži nego kod onih čiji se nivo holesterola smatrao normalnim.
Ovaj rezultat ostao je značajan čak i nakon što su uzeti u obzir faktori poput pola, pušenja i hroničnih bolesti.
Međutim, istraživanje nije pokazalo direktnu linearnu zavisnost između holesterola i dugovječnosti.
Učesnici sa ukupnim nivoom holesterola iznad 13,88 mmol/L nisu imali dodatne koristi u pogledu preživljavanja, dok je kod žena vrlo visok nivo holesterola bio povezan sa kraćim životom.
Ovi rezultati dovode u pitanje opšteprihvaćeno mišljenje da je nizak nivo holesterola uvijek koristan za dugovječnost.
Naučnici pretpostavljaju da povišen holesterol kod starijih osoba može imati zaštitnu ulogu, podržavajući funkciju imunog sistema, smanjujući rizik od infekcija i pomažući obnovi ćelija.

​Uloga ishrane
Istraživanje je takođe otkrilo vezu između ishrane i nivoa holesterola. Visok nivo LDL-a korelirao je s unosom žitarica, dok je konzumacija maslinovog ulja bila povezana s nižim nivoom ne-HDL holesterola.
Međutim, uloga ishrane u „holesterolskom paradoksu“ zahtijeva dalje proučavanje.

Zaključci istraživanja: treba li preispitati pristup snižavanju holesterola kod starijih osoba?
Rezultati istraživanja navode na razmišljanje o svrsishodnosti primjene statina — lijekova za snižavanje holesterola — kod osoba u dobi od 90 godina i više.
Naučnici se pitaju: da li snižavanje holesterola u ovoj starosnoj grupi zaista poboljšava preživljavanje ili takve mjere mogu biti suvišne?

Istraživanje je pokazalo da opšteprihvaćeno mišljenje da je „što niži holesterol, to bolje“ možda ne vrijedi za ljude u kasnijim godinama.
Naprotiv, umjereno povišen nivo holesterola (hiperholesterolemija) može biti pokazatelj otpornosti i vitalnosti u starosti.
Iako ovi rezultati ne sugeriraju potpuno odustajanje od kontrole holesterola, oni naglašavaju potrebu za suptilnijim, individualnim pristupom zdravlju kardiovaskularnog sistema kod starijih ljudi.
Naučnici ističu da buduća istraživanja trebaju odgovoriti na pitanje: da li lijekovi za snižavanje holesterola donose korist starijim osobama ili, naprotiv, mogu biti štetni za njih?

Genetika i historija: ključ za rješenje?
Autori istraživanja pretpostavljaju da jedinstveni genetski i ekološki faktori mogu igrati ulogu u „holesterolskom paradoksu“ među dugovječnim stanovnicima Sardinije.
Jedna od hipoteza glasi da je istorijski uticaj malarije mogao doprinijeti prirodnoj selekciji ljudi s višim nivoom holesterola.
To im je moglo pružiti imunološke prednosti, a da pri tome nije povećavalo rizik od kardiovaskularnih bolesti.

Personalizacija umjesto univerzalnih rješenja
Istraživanje naglašava važnost personalizacije medicinskih preporuka umjesto primjene univerzalnih pristupa za sve starosne grupe.
Kako nauka napreduje, postaje sve jasnije da pristupi zdravlju moraju uzimati u obzir ne samo dob, već i individualne karakteristike, genetiku i način života čovjeka.

Zahvaljujemo vam što ste pročitali naš članak do kraja. Nadamo se da vam je bio koristan.

​
ZVANIČNA NAUČNA STUDIJA/ REFERENCE:
1. Errigo A, Dore MP, Portoghese M, Pes GM. The Cholesterol Paradox in Long-Livers from a Sardinia Longevity Hot Spot (Blue Zone). Nutrients. 2025 Feb 21;17(5):765. doi: 10.3390/nu17050765. PMID: 40077635; PMCID: PMC11901585.

​©Copyright