Stres i tijelo: uticaj na srce, kičmu, gastrointestinalni trakt i kožu

Hronični stres nije samo osjećaj umora ili anksioznosti. On je praćen promjenama u radu nervnog, endokrinog i imunološkog sistema, koje se postepeno odražavaju na cijeli organizam.

Najčešće su pogođeni srce i krvni sudovi, gastrointestinalni trakt, kičma i, posredno, koža.

Srce i krvni sudovi
Tokom stresa aktivira se simpatički nervni sistem: oslobađaju se adrenalin i noradrenalin, a povećava se i nivo kortizola. Ovi hormoni ubrzavaju rad srca, povećavaju krvni pritisak i pojačavaju zgrušavanje krvi.

Kratkoročno, takva reakcija pomaže organizmu da se nosi s opterećenjem, ali kod hroničnog stresa dolazi do nepovoljnih promjena:

• hipertenzija – dugotrajno suženje krvnih sudova održava povišen krvni pritisak;
• aritmije – pojačana aktivnost simpatičkog nervnog sistema destabilizira srčani ritam;
• ateroskleroza – kortizol i upalni procesi ubrzavaju oštećenje zidova krvnih sudova i stvaranje plakova.​

Istraživanja Medicinskog fakulteta Univerziteta Harvard pokazuju da se kod osoba s visokim nivoom hroničnog stresa rizik od kardiovaskularnih bolesti povećava gotovo dvostruko.
​
Gastrointestinalni trakt i probava
Probavni sistem je jedan od prvih koji reaguje na stres. Povišen nivo kortizola i adrenalina mijenja pokretljivost crijeva, utiče na lučenje želučanih sokova i ravnotežu crijevne mikrobiote. To se može manifestovati kao:

• grčevi i bolovi u stomaku;
• poremećaji stolice (zatvor ili proljev);
• pogoršanje gastritisa i sindroma iritabilnog crijeva.

Poremećaji gastrointestinalnog trakta često dodatno pogoršavaju probleme s kožom: upalni medijatori i promjene u mikrobioti smanjuju zaštitnu funkciju kože i narušavaju njen izgled.

Kičma i mišići
Stres je praćen stalnom aktivacijom mišića – takozvanom reakcijom „bori se ili bježi“. Napetost se najčešće lokalizira u vratno-ramenom području i donjem dijelu leđa.

Posljedice hroničnog mišićnog spazma:

• pogoršanje cirkulacije i ishrane međupršljenskih diskova;
• ubrzan razvoj degenerativnih procesa (osteohondroza, protruzije);
• razvoj miofascijalnih bolnih sindroma.

Prema podacima Evropske asocijacije za istraživanje bola, kod više od 60 % pacijenata sa hroničnim bolovima u leđima prisutna je izražena komponenta povezana sa stresom.

Koža
Koža je usko povezana s nervnim i endokrinim sistemom. Kod hroničnog stresa povišen nivo kortizola utiče na stvaranje sebuma, zaštitnu funkciju kože i procese regeneracije. To može dovesti do pogoršanja akni, usporenog zarastanja i jačanja upalnih bolesti kože (psorijaza, atopijski dermatitis, ekcem).

Problemi s kožom često se ne razvijaju direktno, već kao posljedica poremećaja rada gastrointestinalnog trakta i imunološkog sistema koji nastaju pod uticajem stresa.

Stres nije apstraktan osjećaj, već biohemijski proces koji putem hormonalnih i upalnih mehanizama utiče na srce, probavu, kičmu i kožu. Upravljanje stresom pomaže u smanjenju nivoa kortizola, normalizaciji rada nervnog sistema, očuvanju zdravlja krvnih sudova i poboljšanju stanja kože.


​(Pripremila: Renata Bondarenko, psiholog i psihoterapeut
www.uniqorner.com)

©Copyright